Tim Roth

Tim Roth, właściwie Timothy Simon Roth (ur. 14 maja 1961 w Londynie), to wybitny angielski aktor, reżyser i producent filmowy, ceniony za wszechstronność oraz mistrzowskie naśladowanie akcentów. Zadebiutował w 1982 roku, a międzynarodową sławę przyniosły mu role w filmach Quentina Tarantino Wściekłe psy (1992) i Pulp Fiction (1994), dramat Rob Roy (1995) oraz serial Magia kłamstwa (2009–2011). Podstawowe informacje • Data i miejsce urodzenia. Urodził się 14 maja 1961 roku w londyńskiej dzielnicy Lambeth i dorastał w Dulwich. Jego ojciec, dziennikarz Ernie, zmienił rodzinne nazwisko ze „Smith” na „Roth”. • Wykształcenie. Studiował rzeźbiarstwo w Camberwell College of Arts, jednak porzucił szkołę artystyczną na rzecz aktorstwa. • Życie prywatne. Z pierwszego związku z Lori Baker ma syna Jacka (ur. 1984), który również jest aktorem. W 1993 roku poślubił projektantkę mody Nikki Butler, z którą miał dwóch synów: Timothy'ego Huntera oraz zmarłego na nowotwór w 2022 roku muzyka Cormaca. Przebieg kariery i najważniejsze role • Początki w Wielkiej Brytanii (1982–1991). Karierę rozpoczął od głośnej roli skinheada w filmie telewizyjnym Made in Britain (1982). Szybko dołączył do grona tzw. Brit Pack – grupy obiecujących młodych brytyjskich aktorów – występując m.in. w filmach Wykonać wyrok (1984), Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (1989), Vincent i Theo (1990) oraz Rosencrantz i Guildenstern nie żyją (1990). • Przełom w Hollywood i współpraca z Tarantino (1992–1999). Międzynarodową rozpoznawalność przyniosła mu rola Pana Pomarańczowego (tajnego policjanta) w debiucie Quentina Tarantino Wściekłe psy (1992). Dwa lata później stworzył kultową kreację rabusia „Dyni” w Pulp Fiction (1994), a w kolejnych latach zagrał u tego samego reżysera w Czterech pokojach (1995) oraz Nienawistnej ósemce (2015). Ogromne uznanie krytyków zdobył także jako bezwzględny Archibald Cunningham w dramacie historycznym Rob Roy (1995) oraz pianista w filmie 1900: Człowiek legenda (1998). W 1999 roku zadebiutował jako reżyser doskonale przyjętym dramatem Strefa wojny (The War Zone). • Seriale, kino autorskie i Marvel (2001–2026). Wystąpił jako generał Thade w Planecie małp Tima Burtona (2001) oraz dołączył do Kinowego Uniwersum Marvela jako Emil Blonsky / Abomination w filmach Incredible Hulk (2008), Shang-Chi i legenda dziesięciu pierścieni (2021) i serialu Mecenas She-Hulk (2022). Ogromną popularność telewizyjną przyniosła mu główna rola eksperta od wykrywania kłamstw dr. Cala Lightmana w serialu Magia kłamstwa (Lie to Me, 2009–2011) oraz podwójna rola w kryminale Gwiazda szeryfa (Tin Star, 2017–2020). W latach 2024–2026 wystąpił m.in. w filmach Trucizna (2024), Tornado (2025) oraz jako John Beckett w kinowej kontynuacji Peaky Blinders: Nieśmiertelny (2026). Najważniejsze nagrody • Nagroda BAFTA (1996). Zdobył statuetkę dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę Archibalda Cunninghama w filmie Rob Roy (za tę kreację był również nominowany do Oscara i Złotego Globu). • Europejska Nagroda Filmowa (1999). Otrzymał wyróżnienie dla europejskiego odkrycia roku za reżyserię filmu Strefa wojny.